همه چیز درباره جوش شیرین دامی و کاربرد آن

جوش شیرین دامی همان بی‌کربنات سدیم (Sodium Bicarbonate) با فرمول شیمیایی NaHCO₃ است که به‌طور ویژه برای مصرف در تغذیه دام تولید می‌شود. این ماده به‌صورت پودر سفید رنگ و محلول در آب بوده و مهم‌ترین کاربرد آن در دامداری، تنظیم اسیدیته شکمبه و بهبود عملکرد گوارشی دام‌هاست.
اگرچه از نظر شیمیایی مشابه جوش شیرین خوراکی است، اما نوع دامی آن در مقیاس صنعتی و با درجه خلوص مناسب برای مصرف دام تولید می‌شود.

 جوش شیرین دامی از چه چیزی ساخته می‌شود؟
جوش شیرین دامی از واکنش شیمیایی بین کربن دی‌اکسید (CO₂)، آمونیاک (NH₃) و محلول آب‌نمک (کلرید سدیم) تولید می‌شود. این فرآیند صنعتی به نام فرآیند سولوی (Solvay Process) شناخته می‌شود.
مراحل کلی تولید:
تهیه محلول آب‌نمک (NaCl)
تزریق آمونیاک به محلول
عبور دادن گاز CO₂
تشکیل بی‌کربنات سدیم (NaHCO₃)
جداسازی، خشک‌کردن و بسته‌بندی
در نهایت محصول به صورت پودر سفید آماده مصرف در خوراک دام می‌شود.

جوش شیرین انسانی (خوراکی)
ویژگی‌ها:
درجه خلوص بالا
تولید تحت استانداردهای بهداشتی مخصوص مصرف انسان
کنترل دقیق فلزات سنگین و ناخالصی‌ها
مناسب برای:
پخت‌وپز
مصارف دارویی
استفاده خوراکی

جوش شیرین دامی
ویژگی‌ها:
درجه خلوص پایین‌تر از نوع انسانی
تولید با استاندارد خوراک دام (Feed Grade)
ممکن است مقدار ناخالصی مجاز برای دام داشته باشد اما برای انسان مجاز نیست
مناسب برای:
تنظیم pH شکمبه گاو
جلوگیری از اسیدوز در دام
مکمل خوراک دام

نقش جوش شیرین در بدن دام
مهم‌ترین نقش آن در تنظیم pH شکمبه در دام‌های نشخوارکننده مانند گاو، گوسفند و بز است.
در گاوهای شیری، به‌ویژه زمانی که جیره غذایی دارای غلات زیاد باشد، اسید زیادی در شکمبه تولید می‌شود. این موضوع می‌تواند باعث اسیدوز شکمبه‌ای شود. جوش شیرین با خاصیت قلیایی خود این اسید اضافی را خنثی می‌کند.

 فواید جوش شیرین دامی
1⃣ جلوگیری از اسیدوز شکمبه
تثبیت pH در محدوده طبیعی (۶ تا ۶.۸)
کاهش خطر نفخ و بی‌اشتهایی
2⃣ افزایش تولید شیر
بهبود هضم فیبر
افزایش چربی شیر در گاوهای شیری
3⃣ بهبود اشتها و مصرف خوراک
دام خوراک بیشتری مصرف می‌کند
افزایش وزن روزانه در دام پرواری
4⃣ کاهش تنش گرمایی
در فصل گرما به تعادل الکترولیتی بدن کمک می‌کند.
5⃣ کمک به درمان نفخ
در موارد نفخ خفیف می‌تواند به عنوان مکمل درمانی استفاده شود.

 کاربرد در انواع دام
تنظیم pH شکمبه، افزایش چربی شیر
گاو پرواری:افزایش رشد و جلوگیری از اسیدوز
گوسفند و بز:جلوگیری از نفخ و بهبود هضم
طیور:تنظیم تعادل الکترولیتی در گرما

میزان مصرف پیشنهادی
گاو شیری: حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ گرم در روز
گاو پرواری: حدود ۱ تا ۱.۵ درصد کنسانتره
گوسفند و بز: ۱۰ تا ۲۰ گرم در روز (بسته به وزن)
مصرف بیش از حد می‌تواند باعث قلیایی شدن بیش از اندازه شکمبه شود، بنابراین باید طبق نظر دامپزشک یا کارشناس تغذیه مصرف شود.

 ارزش غذایی و ترکیب شیمیایی
سدیم: حدود ۲۷٪
بی‌کربنات: حدود ۷۳٪
بدون کالری و بدون انرژی قابل متابولیسم

جوش شیرین دامی یک افزودنی بسیار مهم در تغذیه دام‌های نشخوارکننده است که با تنظیم اسیدیته شکمبه:
سلامت دام را حفظ می‌کند
تولید شیر و گوشت را افزایش می‌دهد
از بیماری‌های متابولیکی جلوگیری می‌کند
در دامداری‌های صنعتی مدرن، استفاده از بی‌کربنات سدیم تقریباً یک اصل تغذیه‌ای محسوب می‌شود، به‌ویژه در گاوهای شیری پرتولید.